الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
14
تفسير مجمع البيان (فارسى)
قرن دهم على بن يونس نباطى صاحب كتاب مختصر مجمع البيان و ابن كمال پاشا و ابو - السعود عمادى صاحب كتاب تفسير : « ارشاد العقل السليم الى مزايا الكتاب الكريم » كه شهرت فراوانى يافت و زكريا بن محمّد انصارى . قرن يازدهم شيخ على قارى و شيخ حسن بورينى و شيخ بهاء الدين عاملى كركى صاحب تفسير : « عين الحياة » و شيخ خير الدين رملى و شهاب خفاچى . قرن دوازدهم عبد الغنى نابلسى صاحب كتاب : « التحرير الحاوى في شرح تفسير البيضاوى » و سيد هاشم بحرانى صاحب « البرهان في تفسير القرآن » . قرن سيزدهم آلوسى صاحب كتاب تفسير مشهور « روح المعانى » و سيد محمود حمزاوى مفتى دمشق صاحب كتاب « درّ الاسرار » تفسيرى كه آن را با حروف بدون نقطه نوشته است و احتياج زياد به شرح و توضيح دارد . قرن چهاردهم محقق و علامه معروف محمّد عبده مفتى مصر كه دانشجويان دانشگاه الازهر قاهره از درس او كه داراى سبكى دلپذير و حاكى از اطلاع وسيع و جامعيت او بود بهرهمند ميشدند و محمّد رشيد رضا از شاگردان نامى عبده است كه مطالب استاد را باضافه تحقيقات خود در مجلّهء المنار مصر منتشر ميكرد . اينها فقط نمونههايى بود از كتابهاى تفسير و اسامى نويسندگان آن كه در پايان اين بحث و بعنوان تكميل آن گفته شد و الّا نام بردن از همه مفسرين قرآن در هر زمان و بهر زبان و در هر شهر و مكان از عهده شمارش و استقصاء خارج است خداوند كسانى را كه در بالا بردن كلام خدا و زنده كردن زبان عربى كه حيات و زنده ماندنش جز از راه زنده ماندن كلام خدا نيست كار و كوشش كردند پاداش دهد . احمد رضا